Polska Przychodnia: Lekarz rodzinny

Lekarz rodzinny posiada specjalizację z medycyny rodzinnej, a przedmiotem jego zainteresowania jest cała rodzina, od najmłodszych po najstarsze osoby. Lekarz rodzinny ma szeroką wiedzę, tak by udzielać porad, stawiać diagnozy oraz zapewniać kompleksową opiekę medyczną wszystkim członkom rodziny. Dba o profilaktykę, w razie potrzeby kieruje na badania, do innych specjalistów lub do szpitala. To lekarz będący często pierwszym kontaktem ze służbą zdrowia, ale równie często stanowiący jej podstawowy element.

Czym jest medycyna rodzinna?

Medycyna rodzinna jest najnowszą specjalizacją w Polsce, gdyż została wprowadzona do polskiej służby zdrowia na początku lat 90, na wzór opieki zdrowotnej stosowanej m.in. w Wielkiej Brytanii. Obiektem zainteresowań medycyny rodzinnej jest rodzina jako całość, od niemowląt i dzieci, poprzez osoby dorosłe, na osobach starszych kończąc. Dlatego też lekarz medycyny rodzinnej powinien wykazywać się szeroką i zróżnicowaną wiedzą, zarówno z medycyny ogólnej, jak i też pediatrii czy geriatrii. Lekarz rodzinny zajmuje się profilaktyką zdrowia, samodzielnie diagnozuje i leczy choroby, a w przypadkach skomplikowanych, kieruje pacjentów do innych specjalistów lub na hospitalizację.

Czym się zajmuje lekarz rodzinny?

Lekarz medycyny rodzinnej to specjalista, do którego należy udać się w pierwszej kolejności, w różnych przypadkach medycznych, niewymagających natychmiastowej interwencji. Lekarz na podstawie wywiadu i badania podejmie się leczenia lub skieruje pacjenta na dalszą diagnostykę. Ponieważ zakres medycyny rodzinnej jest szeroki, dlatego też lekarz rodzinny jest w stanie pomóc zarówno w przypadku zwykłego przeziębienia, chorób uszu, bólów brzucha, infekcji wirusowych, grzybiczych, jak i innych przypadków. Większość dolegliwości, z którymi zgłaszają się pacjenci do lekarza rodzinnego, nie wymaga konsultacji specjalistycznych, a w razie takiej potrzeby pacjent otrzymuje skierowanie. Najlepszym wyjściem jest, gdy lekarz rodzinny zajmuje się opieką medyczną nad wszystkimi członkami rodziny. O wiele łatwiej jest mu wówczas koordynować leczenie poszczególnych jego członków. Może podejść do każdego pacjenta indywidualnie, uwzględniając jednak uwarunkowania genetyczne oraz jego środowisko rodzinne.

Lekarz medycyny rodzinnej profesjonalnie zajmuje się prowadzeniem pacjenta od momentu postawienia diagnozy, poprzez opiekę medyczną, aż do momentu wyleczenia. Zajmuje się zarówno pacjentami zgłaszającymi się z ostrymi stanami, jak i też pacjentami przewlekle chorymi, wymagającymi długotrwałej opieki, a często rehabilitacji. Ważną częścią praktyki lekarskiej lekarza rodzinnego jest promowanie zdrowego trybu życia, udzielanie porad medycznych, profilaktyka medyczna, obejmująca szczepienia dzieci i dorosłych oraz badania przesiewowe. W przypadku osób starszych lekarz rodzinny zajmuje się leczeniem, a niekiedy również kierowaniem do szpitali lub ośrodków opieki paliatywnej. Wydaje również skierowania na badania laboratoryjne oraz leczenie specjalistyczne. Wypisuje zwolnienia lekarskie, recepty, zaświadczenia oraz orzeczenia.

Jaką wiedzę powinien posiadać lekarz rodzinny?

Lekarz rodzinny powinien umieć zastosować posiadaną wiedzę w praktyce oraz wykazać się pewnymi umiejętnościami praktycznymi. Wiedza, jaką posiada lekarz medycyny rodzinnej, obejmuje anatomię i fizjologię człowieka, w tym znajomość wszystkich układów (oddechowy, pokarmowy, dokrewny, moczowy, krążenia, nerwowy) oraz chorób oczu, uszu, gardła i krtani, skóry, zmian w obrębie narządu ruchu i dolegliwości wieku podeszłego. Jego wiedza powinna obejmować rozwój psychiczny i fizyczny dziecka, zagadnienia z patologii noworodka oraz znajomość chorób genetycznych. Lekarz medycyny rodzinnej powinien służyć kobiecie ciężarnej wiedzą na temat fizjologii ciąży i porodu. Powinien umieć rozpoznać objawy chorób zakaźnych i inwazyjnych, a także znać zagadnienia z toksykologii czy zdrowia psychicznego. Zakres wiedzy lekarza rodzinnego jest naprawdę ogromny, dlatego jest on zwykle kompetentny do prowadzenia samodzielnej i pełnej opieki nad pacjentem.

Umiejętności lekarza medycyny rodzinnej

Dodatkowo w ramach specjalizacji lekarz medycyny rodzinnej uczy się wielu praktycznych umiejętności. Lekarz rodzinny powinien umieć wykonać badanie podmiotowe i przedmiotowe niemowlęcia, małego dziecka i osoby dorosłej. Lekarz powinien umieć wykonać pomiar ciśnienia tętniczego, badanie EKG, USG wraz z interpretacją oraz umieć ocenić i opisać zdjęcie RTG. Do umiejętności lekarza medycyny rodzinnej należy również wykonywanie prostych zabiegów chirurgicznych (zaopatrzenie chirurgiczne rany, nacięcie, sączkowanie, wyłuszczenie i nakłucie), zmiana opatrunków, pobieranie krwi żylnej, cewnikowanie, iniekcje, pobieranie wymazów z nosa, gardła czy z pochwy. Lekarz rodzinny umie interpretować wyniki zlecanych badań laboratoryjnych, ocenić stan psychiczny pacjenta, zna pierwszą pomoc, wykonuje masaż pośredni serca i sztuczne oddychanie oraz umieją wykonać zabiegi inwazyjne (zakładanie rurki ustno-gardłowej, odciąganie płynu z jamy opłucnej lub z jamy otrzewnej).

Wizyta u lekarza medycyny rodzinnej

Przed wizytą u lekarza medycyny rodzinnej, zwłaszcza gdy jest to pierwsza wizyta, warto przygotować sobie dokumentację medyczną, która pomoże lekarzowi lepiej nas poznać. W czasie wywiadu zostaniemy zapytani o stan zdrowia, aktualne dolegliwości, ale również o historię chorób własnych i występujących w najbliższej rodzinie. Wiele chorób jest dziedziczona, często przejmujemy też sposób odżywiania czy tryb życia. Wszelkie informacje uzyskane podczas wywiadu lekarskiego oraz dokumenty medyczne ułatwiają lekarzowi pracę. Dlatego warto odpowiadać na pytania szczerze i dokładnie opisać niepokojące symptomy.

Po rozmowie lekarz wykonuje badania przedmiotowe, które stanowią podstawę diagnozy. W zależności od zgłaszanych problemów i obszaru zainteresowań, badania te będą się różnić. Może to być osłuchiwanie, opłukiwanie, otoskopia, pomiar ciśnienia tętniczego, badanie per rectum, badanie narządów zmysłów, oglądanie skóry itd. Lekarz może zlecić również w tym momencie wykonanie badań dodatkowych RTG, USG, EKG, EEG lub analiz laboratoryjnych, krwi, moczu lub kału. Rodzaj badań, na które skieruje nas lekarz rodzinny, zależy od rodzaju choroby lub zgłaszanych objawów. Badania mają za zadanie wspomóc diagnozę. Jeżeli pacjent wymaga pomocy specjalistycznej, wówczas otrzyma skierowanie na konsultację do odpowiedniego specjalisty.

Lekarz medycyny rodzinnej jest nie tylko specjalistą, do którego udajemy się, gdy chorujemy. Równie dobrze możemy udać się na wizytę profilaktyczną, gdy potrzebujemy konsultacji dotyczącej zdrowego stylu życia, higieny w życiu osobistym i pracy lub skierowania na badania przesiewowe.

Lekarz rodzinny to lekarz obarczony dużą odpowiedzialnością, wszechstronny i patrzący na pacjenta w sposób całościowy. Dzięki wiedzy, kwalifikacjom, doświadczeniu oraz umiejętnemu łączeniu fizycznych objawów ze stanem psychicznym potrafi rozpoznać chorobę, oraz wdrożyć leczenie. Dzięki szybkiej interwencji potrafi zatrzymać chorobę we wczesnym etapie, wdrażając odpowiednie leczenie i przywracając pacjentowi dobre samopoczucie fizyczne i psychiczny komfort.