Bolesne miesiączki dotykają większości kobiet, ale ból może mieć dwa różne źródła - i nie każdy wymaga tego samego podejścia.
Dysmenorrhea pierwotna - najczęstsza przyczyna bólu
To ból miednicy w czasie miesiączki bez żadnej dodatkowej patologii w obrębie miednicy - dotyczy zdecydowanej większości przypadków bolesnych miesiączek. Główną przyczyną jest nadmierna produkcja prostaglandyn - substancji wywołujących skurcze macicy. Silne skurcze prowadzą do chwilowego niedotlenienia mięśniówki macicy, co jest odczuwane jako ból.
Dysmenorrhea wtórna - gdy w tle jest inna choroba
Dotyczy mniejszości przypadków i współistnieje z konkretną patologią miednicy - najczęściej endometriozą, mięśniakami macicy lub zapaleniem miednicy mniejszej. Ten typ bólu zwykle nie ogranicza się do pierwszych dni miesiączki i częściej narasta z czasem - to sygnał odróżniający ją od typu pierwotnego. Więcej o objawach, które powinny skierować diagnostykę w tę stronę, piszemy w tekście „Endometrioza - gdy okres jest zbyt bolesny”.
Co realnie pomaga na ból pierwotny
Terapią pierwszego rzutu przy dysmenorrhei pierwotnej są niesteroidowe leki przeciwzapalne - bez recepty kupisz ibuprofen, a kwas mefenamowy i naproksen są w Wielkiej Brytanii wyłącznie na receptę od GP. Działają najlepiej, gdy zaczniesz je brać tuż przed spodziewaną miesiączką lub z jej początkiem i przyjmujesz regularnie, a nie dopiero, gdy ból już w pełni się rozwinie. Nie stosuj ich przy astmie, chorobie wrzodowej ani w ciąży bez konsultacji z lekarzem.
Pomagają też:
- TENS (przezskórna elektryczna stymulacja nerwów) - NHS wymienia ją wśród metod łagodzenia bólu,
- ciepło (termofor, ciepła kąpiel) - łagodzi napięcie mięśniówki macicy,
- umiarkowana aktywność fizyczna,
- w niektórych przypadkach - antykoncepcja hormonalna, która zmniejsza intensywność skurczów.
Kiedy ból wymaga diagnostyki, nie tylko leczenia objawowego
Jeśli standardowe leki przeciwbólowe nie działają albo ból narasta z cyklu na cykl, warto rozważyć dysmenorrheę wtórną - o objawach, które na nią wskazują, piszemy w tekście „Endometrioza - gdy okres jest zbyt bolesny”.
Więcej o bólu menstruacyjnym piszemy też w tekście Bóle menstruacyjne okiem polskiego ginekologa w UK.
Kiedy pilnie: 111 lub A&E
Zadzwoń do NHS 111 (albo jedź na A&E przy najsilniejszych objawach), jeśli ból podbrzusza jest nagły i bardzo silny (zwłaszcza gdy nie możesz wykluczyć ciąży - to może być ciąża pozamaciczna), towarzyszy mu gorączka i nietypowa wydzielina, albo gdy omdlewasz. NHS radzi dzwonić do 111 też wtedy, gdy ból jest silniejszy niż zwykle, a leki nie pomagają.
Najczęstsze pytania
Jak odróżnić samodzielnie ból pierwotny od wtórnego?
Samodzielnie trudno to jednoznacznie ustalić. Sygnałem ostrzegawczym jest ból, który nie reaguje na leki przeciwzapalne, narasta z roku na rok albo towarzyszą mu dodatkowe objawy. Ostateczną odpowiedź daje badanie ginekologiczne.
Czy leki przeciwbólowe trzeba brać dopiero, gdy ból już się zacznie?
Nie. Przy regularnym cyklu lepiej zacząć tuż przed spodziewaną miesiączką lub z jej początkiem i brać lek regularnie przez pierwsze dni, zamiast czekać, aż ból się w pełni rozwinie.
Czy antykoncepcja hormonalna jest jedynym rozwiązaniem na silny ból?
Nie. To jedna z opcji, obok NLPZ i metod niefarmakologicznych. Wybór zależy od tego, czy dodatkowo potrzebujesz antykoncepcji i czy ból ma charakter pierwotny czy wtórny.
Stan wiedzy medycznej na 29.09.2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej - każdą sytuację warto skonsultować indywidualnie z lekarzem.
Skonsultuj się z polskim ginekologiem w Londynie i Coventry
Jeśli standardowe leki przeciwbólowe nie pomagają przy Twoich miesiączkach, nasi ginekolodzy przyjmują w Harrow i Coventry i pomogą ustalić, czy to dysmenorrhea pierwotna, czy wymaga dalszej diagnostyki.
Zdjęcie: rawpixel / 123RF